Middenrifpijn

Het middenrif, ook wel het diafragma genoemd, is een grote, platte spier tussen de borstkas en de buik. Deze spier speelt een belangrijke rol bij de ademhaling. Pijn rond het middenrif voelt als pijn onder de ribben, hoog in de buik of onder in de borstkas. Soms trekt de pijn door naar de rug of schouder.

Pijn in deze regio betekent niet automatisch dat het middenrif zelf de oorzaak is. Rond het middenrif liggen verschillende organen, spieren en andere structuren die soortgelijke klachten geven.

Wat is het middenrif?

Het middenrif vormt de scheiding tussen de borstholte en de buikholte. Boven het middenrif liggen onder andere de longen en het hart. De maag, lever en andere buikorganen liggen eronder.

Tijdens het inademen trekt het middenrif samen en beweegt het naar beneden. Hierdoor ontstaat meer ruimte in de borstkas en stroomt lucht de longen in. Tijdens het uitademen ontspant de spier en beweegt deze weer omhoog.

In het middenrif zitten verschillende openingen. De slokdarm en belangrijke bloedvaten lopen via deze openingen van de borstkas naar de buik.

Hoe voelt pijn aan het middenrif?

De klachten verschillen per persoon en hangen af van de oorzaak. Mogelijke klachten zijn:

• Een stekende of scherpe pijn onder de ribben.

• Een drukkend of beklemmend gevoel rond de onderkant van de borstkas.

• Pijn tijdens diep inademen.

• Pijn bij hoesten, niezen of lachen.

• Pijn tijdens bewegen of sporten.

• Een brandend gevoel achter het borstbeen.

• Kortademigheid of moeite met diep ademhalen.

• Pijn die uitstraalt naar de rug of schouder.

Pijn tijdens het ademhalen wijst niet direct altijd op een probleem van het middenrif. Ook de ribben, tussenribspieren, longvliezen en organen in de bovenbuik geven soms pijn in dit gebied.

Oorzaken van pijn rond het middenrif

Overbelasting van spieren

Zwaar tillen, veel hoesten of intensief sporten belast de spieren rond de borstkas en buik. Dit geeft soms pijn rond de onderste ribben. De pijn neemt toe bij diep ademhalen, draaien, bukken, hoesten of aanspannen van de buikspieren.

Zijsteek tijdens het sporten

De precieze oorzaak van een plotselinge scherpe pijn onder de ribben die optreedt tijdens het sporten is nog niet volledig bekend. De medische naam hiervoor is exercise-related transient abdominal pain. Dit is inspanningsgerelateerde voorbijgaande buikpijn.

Zo’n steek in de zij ontstaat vaker kort na het eten of drinken. De pijn verdwijnt meestal door het rustiger aan te doen of helemaal te stoppen met sporten.

Maagzuur en maagklachten

Maagzuur dat terugstroomt naar de slokdarm geeft een brandende of drukkende pijn achter het borstbeen of hoog in de buik. De klachten nemen toe na het eten, bij vooroverbuigen of in liggende positie.

Middenrifbreuk

Bij een middenrifbreuk, ook wel hiatus hernia genoemd, schuift een deel van de maag via de opening voor de slokdarm omhoog. Een middenrifbreuk geeft niet altijd klachten. Sommige mensen ervaren brandend maagzuur, oprispingen, pijn achter het borstbeen of een vol gevoel na het eten.

Ondanks de naam zit er meestal geen scheur in het middenrif. De opening waar de slokdarm doorheen loopt is alleen wat ruimer dan normaal.

Problemen met de longen of longvliezen

Een ontsteking of irritatie van de longen of longvliezen geeft soms pijn onder in de borstkas. Klachten verergeren tijdens diep inademen of hoesten. Koorts, hoesten en kortademigheid passen mogelijk bij een aandoening van de luchtwegen of longen.

Problemen van organen in de bovenbuik

De maag, lever en galblaas liggen dicht tegen het middenrif. Problemen aan deze organen geven daarom soms klachten die aanvoelen als middenrifpijn. De pijn zit vaak hoog in de buik of onder de ribben.

Een klap of val

Een harde klap tegen de borstkas of bovenbuik irriteert of beschadigt soms de ribben, spieren of andere structuren rond het middenrif. Een ernstige beschadiging van het middenrif komt weinig voor en ontstaat meestal na een zwaar ongeval.

Pijn bij diep ademhalen

Pijn rond het middenrif valt vaak extra op tijdens diep inademen. Het middenrif beweegt bij iedere ademhaling. Ook de ribben, tussenribspieren en longvliezen bewegen dan mee.

Pijn tijdens diep ademhalen ontstaat onder andere door overbelaste spieren, een gekneusde of gebroken rib of irritatie van het longvlies. Neem bij plotselinge of hevige pijn, benauwdheid of een snelle achteruitgang altijd contact op met de (huis)arts.

Onderzoek

De huisarts vraagt waar de pijn zit, wanneer de klachten optreden en welke bewegingen de pijn beïnvloeden. Ook bijkomende klachten spelen een rol, zoals:

• Benauwdheid.

• Hoesten of koorts.

• Brandend maagzuur.

• Misselijkheid.

• Moeite met slikken.

• Pijn tijdens inspanning.

• Een recent ongeval.

Daarna onderzoekt de huisarts mogelijk de borstkas en buik en luistert naar de longen. Bij verdenking op een aandoening van de longen, het hart of de buikorganen volgt soms bloedonderzoek, een röntgenfoto, echo of ander aanvullend onderzoek.

Behandeling

De behandeling hangt af van de oorzaak. Spierpijn of een zijsteek neemt meestal vanzelf af. Tijdelijk minder zwaar belasten en rustig blijven bewegen helpt bij het herstel.

Bij maagzuur zijn aanpassingen in voeding en leefstijl soms nodig om de klachten te verminderen. Een arts adviseert eventueel maagzuurremmers. Een middenrifbreuk zonder ernstige klachten heeft meestal geen behandeling nodig.

Bij klachten vanuit de longen, het hart of de buikorganen richt de behandeling zich op de onderliggende aandoening.

Wanneer contact opnemen met een arts?

Neem contact op met de huisarts als:

• De pijn langer aanhoudt of steeds terugkomt.

• Klachten geleidelijk erger worden.

• Diep ademhalen langdurig pijn doet.

• De pijn samengaat met hoesten of koorts.

• Er regelmatig sprake is van maagzuur, slikproblemen of misselijkheid.

• Klachten zijn ontstaan na een harde klap of val.

Bel direct de huisarts of het alarmnummer bij plotselinge hevige pijn op de borst, ernstige benauwdheid, flauwvallen of pijn die uitstraalt naar de arm, kaak of rug. Ook zweten en misselijkheid in combinatie met pijn op de borst vragen om snelle medische beoordeling.