Lumbosacraal radiculair syndroom (hernia)LRS / hernia nuclei pulposi (HNP) / discushernia / ischias

Het lumbosacraal radiculair syndroom (LRS) is een verzamelnaam voor de pijn die ontstaat door compressie van een zenuwwortel in de rug. Dit kan gepaard gaan met krachtverlies, tintelingen of gevoelsverlies in het been. De meest voorkomende oorzaak van het lumbosacraal radiculair syndroom is de hernia van de rug.


Door de wervels van de rug loopt een bundel zenuwen. Bij elke ruggenwervel treden er een aantal zenuwen naar buiten toe uit richting verschillende delen van het lichaam. De zenuwen zorgen er onder andere voor dat we spieren aan kunnen sturen en dat pijnsignalen vanuit het hele lichaam doorgegeven worden aan de hersenen.

Beschrijving van de aandoening

Bij het lumbosacraal radiculair syndroom raakt een zenuwenwortel bekneld of geprikkeld op de plaats waar de zenuwen het wervelkanaal uittreden. De zenuwen kunnen hierdoor minder goed signalen doorgeven. Omdat bij het lumbosacraal radiculair syndroom de zenuwen die naar de benen toe lopen aangedaan zijn, veroorzaakt dit naast rugpijn ook klachten in de benen. Zo kunnen spieren minder goed aangestuurd worden (krachtverlies) en kan het gevoel verstoord raken (pijn of prikkelingen in het been).

Oorzaak en ontstaanswijze

In 90% van de gevallen worden de klachten veroorzaakt door een discushernia. Hierbij drukt een uitpuilende tussenwervelschijf op de zenuw waardoor deze bekneld raakt. Bij een zuivere hernia treedt de nucleus pulposus uit de tussenwervelschijf. Dit is een geleiachtige kern die door zich door de vezelige buitenring (de annulus fibrosus) van de tussenwervelschijf wringt.

In enkele gevallen ligt de oorzaak bij een vernauwing in of rond het wervelkanaal. Dit kan gebeuren wanneer een wervel van vorm verandert door het ouder worden, wanneer een wervel verschuift ten opzichte van een andere wervel (spondylolisthesis) of als een wervel breekt (inzakkingsfractuur).

Klachten en verschijnselen: symptomen

  • Pijn in de onderrug.
  • De pijn straalt uit naar één been in het verloop van de zenuw.
  • Soms straalt de pijn uit naar beide benen.
  • Prikkelingen, gevoelsverlies of een doof of koud gevoel in het been.
  • Krachtverlies of verstoorde reflexen.
  • De uitstralende pijn kan scherp van karakter zijn en loopt door tot onder de knie tot over het onderbeen of zelfs naar de voet toe.
  • De pijn in het been staat meestal op de voorgrond.
  • De pijnklachten zijn vaak houdingsafhankelijk.
  • Rek op de zenuw verergert de klachten (straight leg raising test).

Diagnose

Op basis van het verhaal van de patiënt en het lichamelijk onderzoek wordt een inschatting van de klachten gemaakt. Aanvullende onderzoek aan de hand van myelografie, caudografie, een CT-scan of een MRI wordt alleen uitgevoerd wanneer een operatie overwogen wordt of als er aanwijzingen zijn voor een andere oorzaak dan een rughernia.

Behandeling

Het natuurlijk beloop van een lumbosacraal radiculair syndroom is meestal gunstig wat betreft de beenklachten. Echter kunnen de lagerugklachten in wisselende mate blijven bestaan. Het beleid is erop gericht de klachten te verlichten en een gunstig beloop af te wachten. Bedrust draagt niet bij aan een sneller herstel.

De fysiotherapeutische behandeling bestaat in de acute fase uit het geven van advies over hoe om te gaan met de klachten en het stimuleren van beweging. Daarnaast wordt (onbelaste) oefentherapie toegepast om de lagerug beweeglijk te houden. Bij een hernia kan het verstandig zijn de rug de eerste twee weken (zover de pijn dit toelaat) te strekken om het verder uitpuilen van de tussenwervelschijf te voorkomen. In een later stadium kan specifieke krachttraining van de romp- en beenspieren in belangrijke mate voorkomen dat de klachten nogmaals op zullen treden.

Operatie wordt alleen in ernstige gevallen overwogen. Een verlamming is een relatieve reden om snel te opereren. Als acute operatie niet noodzakelijk is, wordt meestal minstens 6 weken gewacht om natuurlijk herstel een kans te geven.

Advies

Neem contact op met uw fysiotherapeut of huisarts om uw klachten te laten onderzoeken. In de volgende gevallen moet u direct contact opnemen met de huisarts:

  • Als er sprake is van een doof gevoel tussen de benen.
  • Bij ongewild urineverlies of juist niet kunnen plassen.
  • Bij plotseling sterk toenemend verlies van spierkracht.


Voor vragen, hulp en advies kunt u terecht bij een praktijk voor fysiotherapie bij u in de buurt.

Referenties

Cleland, J.A. & Koppenhaver, S. (2011). Netter's orthopaedic clinical examination: an evidence-based approach. 2nd ed. Philadelphia: Saunders Elsevier.
Mens, J.M.A., Chavannes, A.W., Koes, B.W., Lubbers, W.J., Ostelo, R.W.J.G., Spinnewijn, W.E.M. & Kolnaar, B.G.M. (2005). NHG-standaard. Lumbosacraal radiculair syndroom. Eerste herziening. Huisarts Wet. 2005;48(4):171-8.
Nugteren, K. van & Winkel, D. (2006). Onderzoek en behandeling van lage rugklachten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Tulder, M.W. & Koes, B.W. (2004). Evidence-based handelen bij lage rugpijn. Epidemiologie, preventie, diagnostiek, behandeling en richtlijnen. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Verhaar, J.A.N. & Linden, A.J. van der (2003). Orthopedie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Vroomen, P.C.A.J., Krom, M.C.T.F.M. de, Wilmink, J.T., Kester, A.D.M. & Knottnerus, J.A. (2002). Diagnostic value of history and physical examination in patients suspected of lumbosacral nerve root compression. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2002;72:630-634.

wervelkolom uittredende zenuwen wervel tussenwervelschijf
wervelkolom wervel bovenaanzicht tussenwervelschijf zenuwen
wervelkolom wervel tussenwervelschijf hernia zenuwen
rug lumbosacraal radiculair syndroom pijn locatie