Waarom is sporten in de hitte zo zwaar? Deel 1/3

Iedereen merkt wel dat sporten op een warme dag meer moeite kost dan wanneer het buiten koel is. Dat is niet alleen een gevoel. Je lichaam moet tijdens het bewegen namelijk twee belangrijke taken tegelijk uitvoeren.

Enerzijds moeten de spieren voldoende energie krijgen om te blijven bewegen. Anderzijds probeert het lichaam de temperatuur rond de 37°C te houden. Die taken botsen en maken dat inspanning bij warm weer zo belastend is.

Warmte van binnen én van buitenaf

Tijdens het sporten produceren de spieren zelf ook veel warmte. Slechts een klein deel van de energie wordt omgezet in beweging. Vergelijk het met een gloeilamp. Die zet je aan voor het licht, maar hij wordt ook erg warm.

Normaal gesproken vormt dat geen probleem. Je lichaam beschikt over een uitstekend koelsysteem. Door de bloedvaten in de huid te verwijden en te zweten, koelt het lichaam af. Maar hoe warmer en vochtiger de omgeving is, hoe moeilijker dit proces verloopt. Wanneer de buitentemperatuur dicht bij de huidtemperatuur komt, blijft verdamping van zweet vrijwel de enige manier om af te koelen. Is de lucht bovendien vochtig, dan verdampt het zweet minder goed en loopt de lichaamstemperatuur sneller op.

Je hart moet harder werken

Om warmte kwijt te raken verwijden bloedvaten zodat er meer bloed naar de huid gaat. Dat bloed kan daardoor niet tegelijkertijd naar de spieren worden gepompt. Daarnaast verlies je door het zweten vocht, waardoor het totale bloedvolume langzaam afneemt. Het bloed wordt dikker en stroperiger. Het hart moet dus harder werken om alle organen en spieren van voldoende bloed te voorzien. Dat merk je vaak aan een hogere hartslag. Veel sporters zien dat hun hartslag tijdens warm weer tien tot vijftien slagen per minuut hoger ligt dan normaal, terwijl ze hetzelfde tempo aanhouden.

Ook je hersenen hebben last van warmte

Niet alleen je lichaam reageert op de warmte. Ook de hersenen functioneren minder goed wanneer de lichaamstemperatuur stijgt en je meer dan 2% vocht verliest. Omdat de bloedvaten verwijden door, daalt de bloeddruk. Flauwvallen ligt op de loer.

Daarnaast verminderen de concentratie, het reactievermogen en de besluitvorming al bij een relatief kleine stijging van de kerntemperatuur. Voor sporten waarbij je voortdurend beslissingen moet nemen, zoals voetbal, hockey of mountainbiken, kan dat belangrijke gevolgen hebben. Je reageert langzamer, schat situaties minder goed in en de kans op een misstap of ongeval neemt toe.

De hersenen fungeren als een soort veiligheidsmechanisme. Wanneer de lichaamstemperatuur te hoog dreigt op te lopen, sturen de hersenen signalen naar de rest van je lichaam waardoor de inspanning zwaarder aanvoelt en je tempo vanzelf afneemt. Dat is geen teken van een slechte conditie, maar juist een manier waarop het lichaam zichzelf beschermt tegen oververhitting.

Als je graag wilt sporten ondanks de warmte, lees dan vooral ook deel 2 van dit blog (verschijnt volgende week). Daarin geven we je tips over hoe je dit het beste aanpakt.