Knie artroseGonartrose / slijtage van het kniegewricht

Knie artrose is een veel voorkomende vorm van artrose. Het staat in de volksmond bekend als knieslijtage en wordt door specialisten ook wel gonartrose genoemd.


Knie artrose komt voornamelijk voor bij mensen boven de vijftig jaar.

Beschrijving van de aandoening

Gewrichtsvlakken van botten zijn bekleed met een dun laagje kraakbeen. Dit heeft een schokdempende werking en zorgt voor een optimale glijbaarheid van de afzonderlijke botdelen in het gewricht. Bij artrose gaat het kraakbeen in kwaliteit achteruit. Dit zorgt ervoor dat het gewricht minder soepel loopt en de schokken minder goed opgevangen worden. Verlies van kraakbeen kan leiden tot chronische knieklachten.

Doordat het kraakbeen weg is, kan er bot-op-bot contact ontstaan in het gewricht. Dit is pijnlijk en maakt het gewricht minder beweeglijk. Het lichaam reageert hierop met osteofytvorming. Dit houdt in dat er abnormale beenderige uitgroeiingen ontstaan aan de randen van het gewricht. Het is een reparatiereactie van het lichaam om de gevolgen van artrose tegen te gaan. Door het gewricht breder te maken wordt de druk over een groter oppervlak verdeeld.

Oorzaak en ontstaanswijze

Doorgaans is de patiënt ouder dan 50 jaar. De klachten ontstaan geleidelijk door ouderdom en slijtage. Met de jaren vermindert de kwaliteit van het kraakbeen en treedt er slijtage op. Dit is een natuurlijk verschijnsel. Vrijwel iedereen boven de 75 jaar heeft artrose in één of meer gewrichten.

Knieartrose kan ook op jongere leeftijd ontstaan. Het kraakbeen kan bijvoorbeeld door een ongeval beschadigden. Ook kunnen de klachten ontstaan als gevolg van afwijkingen binnen het gewricht. Letsel aan de meniscus, de kruisbanden of een standsafwijking van het been kunnen artrose tot gevolg hebben omdat het kraakbeen dan gedurende langere tijd verkeerd belast wordt.

Klachten en verschijnselen: symptomen

Mensen met knieartrose ervaren meestal pijn en stijfheid van het kniegewricht.

Typische verschijnselen zijn:

  • Pijnlijke knie, met name wanneer er bewogen gaat worden.
  • Start- of ochtendstijfheid. Dit betekent dat de klachten vooral 's ochtends of na een langere tijd van inactiviteit aanwezig zijn. Men moet even 'op gang komen' voordat de klachten weer wat gaan liggen.
  • Crepetaties (een krakend geluid of gevoel in de knie bij bewegen).
  • Zwelling.
  • Verbreding van het kniegewricht.
  • Verminderde beweeglijkheid van de kniebewegingen. Met name bij het buigen van de knie (hurken).
  • Slotklachten (het gewricht blokkeert plots bij bewegen).


Niet alle klachten zijn altijd aanwezig en men kan perioden van veel en weinig klachten doormaken. Meestal is het hele gewricht gevoelig. Het aangedane deel van de knie kan het meest pijnlijk zijn.

Diagnose

Op de röntgenfoto is de gewrichtsspleet versmald. Ook de eventuele osteofytvorming is te zien. Röntgenfoto's worden alleen gemaakt als er na het lichamelijk onderzoek nog onzekerheid is over de diagnose, of wanneer de uitslag van de röntgenfoto van invloed is op de behandeling.

Behandeling

Slijtage van kraakbeen is niet terug te draaien. Weg is weg. Wel is het mogelijk het kraakbeen zo gezond mogelijk te houden door regelmatig en gedoseerd te bewegen. Denk aan wandelen of fietsen. Hieronder leggen we uit waarom het belangrijk is in beweging te blijven.

Kraakbeen werkt als een soort spons. Bij belasting wordt het ingedrukt en worden de afvalstoffen afgevoerd. Wanneer de druk weer losgelaten wordt, zuigt het kraakbeen zich vol met voedingsstoffen. De sponswerking verzorgt op deze manier een ideaal omgevingsklimaat voor het kraakbeen. Dit verklaart ook waarom totale rust juist slecht voor kraakbeen is; de sponswerking wordt dan niet benut met als gevolg een verminderde circulatie van afvalstoffen en voedingsstoffen.

Onder de begeleiding van een fysiotherapeut kan een oefenprogramma voor de knie opgesteld worden om de gevolgen van artrose tegen te gaan. Daarnaast worden verschillende technieken toegepast om de knie voor zover mogelijk beweeglijk en pijnvrij te houden.

Als conservatieve behandeling geen verbetering geeft, kan operatief ingrijpen overwogen worden. Er zijn een aantal ingrepen mogelijk. Bij ernstig toenemende klachten kan er een kunstknie (knieprothese) geplaatst worden. Hierin is men terughoudend als de patiënt jonger dan 50 jaar is omdat de kans groot is dat de kunstknie later nog een keer vervangen moet worden.

Advies


Voor vragen, hulp en advies kunt u terecht bij een praktijk voor fysiotherapie bij u in de buurt.


Referenties

Nugteren, K. van & Winkel, D. (2007). Onderzoek en behandeling van de heup. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Nugteren, K. van & Winkel, D. (2009). Onderzoek en behandeling van artrose en artritis. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
Verhaar, J.A.N. & Linden, A.J. van der (2003). Orthopedie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

knie artrose rontgen
knie artrose gezond kraakbeen
knie artrose slijtage kraakbeen